Có thể đo tốc độ khi đang đi máy bay không?
Có. Bộ thu tín hiệu vệ tinh trên điện thoại của bạn vẫn hoạt động tốt ở độ cao 11.000 mét. Chỉ cần áp điện thoại vào cửa sổ, nhấn Bắt đầu để xem tốc độ mặt đất (tính bằng knot), độ cao, hướng bay và khoảng cách đã bay.
Tốc độ mặt đất khác với tốc độ không khí
Đây là khái niệm phổ biến trong ngành hàng hải và hàng không, giải thích lý do tại sao cùng một đường bay nhưng thời gian bay hai chiều lại khác nhau.
Máy bay di chuyển trong một khối không khí cũng đang chuyển động. Tốc độ không khí là tốc độ tương đối so với khối khí đó, tạo ra lực nâng cho cánh. Tốc độ mặt đất là tốc độ tương đối so với mặt đất, quyết định giờ hạ cánh của bạn. GPS chỉ có thể đo được tham số thứ hai.
Sự chênh lệch này là do gió, và ở độ cao lớn, sức gió là rất mạnh. Dòng xiết gió (jet stream) có thể đạt tốc độ hơn 200 knot. Đó là lý do chuyến bay qua Đại Tây Dương về hướng Đông thường đến sớm hơn, trong khi chiều ngược lại về hướng Tây mất thêm cả giờ đồng hồ và tốn nhiều nhiên liệu hơn.
Thông số bay bằng phổ biến
Khi có gió xuôi mạnh, tốc độ mặt đất của máy bay thương mại có thể vượt quá 600 knot (hơn 1.100 km/h) mà bản thân máy bay không cần tăng tốc trong không khí. Đó không phải do máy bay phá kỷ lục, mà là do luồng không khí đang "đẩy" nó đi.
| Tàu bay | Tốc độ bay bằng | Độ cao bay bằng |
|---|---|---|
| Airbus A320 / Boeing 737 | 450 kn (830 km/h) | 11.000 đến 12.000 m |
| Boeing 787 / Airbus A350 | 490 kn (900 km/h) | 12.000 đến 13.000 m |
| Boeing 777 | 490 kn (905 km/h) | 11.000 đến 12.500 m |
| ATR 72 (cánh quạt) | 275 kn (510 km/h) | 5.000 đến 7.000 m |
| Cessna 172 | 120 kn (220 km/h) | lên đến 4.000 m |
| Concorde (đã nghỉ hưu) | 1.176 kn (2.180 km/h) | 18.000 m |
Tại sao độ cao lại khác so với màn hình trên máy bay?
Con số hiển thị ở đây là độ cao so với ellipsoid WGS-84, một mô hình toán học mô phỏng hình dạng Trái Đất. Màn hình khoang hành khách hiển thị độ cao khí áp so với bầu khí quyển chuẩn — tiêu chuẩn mà toàn bộ hệ thống quản lý bay dùng để mọi máy bay đo theo cùng một mốc.
Hai thông số này không giống nhau và chênh lệch vài trăm mét là hoàn toàn bình thường. Không cái nào sai, chỉ là chúng phản ánh hai góc độ khác nhau. Ngoài ra, độ cao đo bằng GPS thường kém chính xác hơn vị trí mặt bằng, thường sai số gấp hai hoặc ba lần.
Cách bắt tín hiệu GPS trong khoang máy bay
- Vị trí sát cửa sổ là bắt buộc. Thân máy bay hoạt động như một lồng Faraday chắn sóng. Nếu ngồi xa cửa sổ, bạn sẽ không nhận được tín hiệu.
- Áp sát điện thoại vào mặt kính và đợi khoảng một phút. Việc dò tín hiệu GPS ban đầu ở độ cao này sẽ mất nhiều thời gian hơn.
- Ghế ngay cánh là vị trí khó bắt sóng nhất. Cánh máy bay che mất một phần lớn bầu trời phía dưới đường chân trời — nơi các vệ tinh xuất hiện khi máy bay nghiêng cánh đổi hướng.
- Đừng trông chờ tín hiệu khi còn ở cổng đón khách và bạn sẽ bắt được tín hiệu tốt khi máy bay đã đạt độ cao bay bằng ổn định và ngừng chuyển hướng.
Hướng bay thực tế và hướng mũi máy bay
Chỉ số hướng bay ở đây thể hiện hướng di chuyển thực tế trên mặt đất. Khi có gió ngang, hướng này sẽ lệch so với hướng mũi máy bay chỉ, đôi khi lệch tới 10 độ hoặc hơn. Nếu bạn từng thấy máy bay tiến vào đường cất hạ cánh trong tư thế hơi chéo góc, đó chính là hiện tượng này ở tốc độ thấp.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể dùng GPS trên máy bay không?
GPS chỉ nhận tín hiệu và không phát sóng nên không gây nhiễu thiết bị. Tuy nhiên, hầu hết các hãng hàng không yêu cầu bật Chế độ máy bay (vốn thường tắt định vị vị trí), và một số hãng cấm hoàn toàn thiết bị GPS. Hãy kiểm tra quy định chuyến bay và tuân thủ hướng dẫn của phi hành đoàn.
Tại sao tốc độ mặt đất của tôi lại cao hơn tốc độ bay bằng của máy bay?
Do gió xuôi. Tốc độ mặt đất bằng tốc độ bay đối với không khí cộng thêm sức gió, và ở độ cao lớn lực gió này có thể vượt quá 200 knot. Các chuyến bay qua Đại Tây Dương về hướng Đông thường xuyên đạt tốc độ mặt đất 600 knot.
Tại sao độ cao lại không khớp với màn hình trong khoang máy bay?
Màn hình khoang hành khách hiển thị độ cao khí áp so với bầu khí quyển chuẩn (dùng trong kiểm soát lưu không). Ứng dụng này hiển thị độ cao GPS so với mô hình Trái Đất. Chênh lệch vài trăm mét là bình thường và không có cái nào sai.
Ứng dụng không hiển thị gì cả. Bị lỗi gì vậy?
Rất có thể bạn đang ngồi xa cửa sổ, hoặc dịch vụ vị trí bị tắt khi bật Chế độ máy bay. Hãy áp điện thoại sát kính cửa sổ và chờ khoảng một phút.
Ứng dụng có hoạt động trên máy bay nhỏ không?
Còn tốt hơn trên máy bay thương mại lớn. Máy bay nhỏ có nhiều diện tích kính và ít kim loại phía trên đầu hơn, nên khả năng thu sóng rất tốt. Bạn nên chuyển sang đơn vị knot vì đó là đơn vị bảng đồng hồ máy bay sử dụng.